Goodhart’s law (prawo Goodharta)

Kobry i szczury.

<aside> 🎯

Gdy miernik staje się celem, przestaje dobrze mierzyć to, co miał mierzyć — ludzie optymalizują liczbę, nie sens.

</aside>

Przykłady:

• Edukacja: cel „wysoka ocena” → strategie pod test (wkuwanie, schematy), nie realne zrozumienie.
• Obsługa klienta: KPI „średni czas rozmowy” → szybkie kończenie rozmów, spadek jakości rozwiązania problemu.
• Nauka: KPI „liczba publikacji” → dzielenie wyników na drobne teksty zamiast mocniejszej, spójnej pracy.

Prawo Goodharta w edukacji

ćwiczenie

<aside> 💬

Jeśli jedynym celem jest „uzyskać wysoką ocenę”, jakie zachowania się pojawiają? Które z nich wspierają realne uczenie się, a które tylko optymalizują miernik?

</aside>

Ethics of effectiveness (etyka skuteczności)

<aside> ⚖️

Działanie może być skuteczne, a jednocześnie moralnie wątpliwe (albo szkodliwe).

</aside>

Przykłady:

• Dark patterns: utrudnianie rezygnacji z subskrypcji — działa biznesowo, łamie autonomię użytkownika.
• Manipulacja / propaganda: bardzo efektywna w zmianie postaw, ale nieetyczna (prawda, szkody społeczne).
• „Produktywność przez nadzór”: monitoring pracowników zwiększa output krótkoterminowo, niszczy zaufanie i kulturę.

Social loafing (próżniactwo społeczne)

<aside> 👥

W pracy grupowej część osób wkłada mniej wysiłku, bo odpowiedzialność „rozmywa się”.

</aside>